baoxaydung_4

Ngành thép trước nguy cơ phá sản: Bộ nói không, Hiệp hội bảo có

(Xây dựng) – Bộ Công Thương vừa có văn bản khẳng định doanh nghiệp (DN) thép nội lo lắng thiếu cơ sở trong khi Hiệp hội Thép VN (VSA) vẫn cho rằng DN sẽ “chết yểu” nếu cắt giảm đồng loạt thuế nhập khẩu thép từ Nga.

Trước thông tin đăng tải trên một số báo về việc thép nội đứng trước nguy cơ phá sản hàng loạt khi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Hải quan Nga – Belarus – Kazakhstan (VCUFTA) có hiệu lực, Bộ Công Thương ngày 11/9 đã có công văn thông tin chính thức gửi tới báo chí.

Theo Bộ Công Thương, việc ký kết Hiệp định VCUFTA được trông đợi sẽ tạo cơ hội thúc đẩy việc xuất khẩu mạnh mẽ hàng hóa Việt Nam sang thị trường các nước Nga và SNG vốn có nhiều tiềm năng, nhưng thực tế hoạt động thương mại giữa hai bên còn đang hạn chế.

Trong quá trình đàm phán Hiệp định này, phía Liên minh Hải quan ưu tiên xuất khẩu sang Việt Nam các mặt hàng công nghiệp (như sắt thép, săm lốp, máy móc thiết bị). Với Việt Nam, quan tâm đến xuất khẩu dệt may, thủy sản, da giày và một số loại nông sản khác.

Việc đàm phán mở cửa thị trường sẽ trên cơ sở cân bằng lợi ích tổng thể giữa hai phía, trong đó Việt Nam đặc biệt quan tâm đến xuất khẩu các mặt hàng Việt Nam hiện đang có thế mạnh xuất khẩu là dệt may, thủy sản, da giày và một số loại nông sản khác.

Riêng đối với các mặt hàng thép, theo Bộ Công Thương, trong số 167 mặt hàng sắt thép phía Liên minh Hải quan yêu cầu cắt giảm thuế quan ngay, chỉ có một số loại thuộc danh mục VSA đề nghị bảo lưu lộ trình cắt giảm thuế.

Như vậy về tổng thể, phía Liên minh có thể cung cấp cho ta nhiều mặt hàng sắt thép mà Việt Nam không sản xuất, phía Liên minh sẽ phải tự cạnh tranh với các đối tác khác trên thị trường Việt Nam.

Đồng thời, hai bên đều thống nhất việc đàm phán phải theo nguyên tắc trao đổi có đi có lại, xét trên tổng thể cân bằng lợi ích chung; cho phép có lộ trình cắt giảm thuế nhất định đối với một số mặt hàng thuộc Nhóm các mặt hàng nhạy cảm của các bên – tức là không phải đưa ngay về mức thuế suất 0% khi Hiệp định có hiệu lực. Đối với Việt Nam, cam kết trong FTA này sẽ không tạo tiền lệ cho các FTA ta đã và đang đàm phán.

Về mặt địa lý, Nga là đất nước rộng lớn và những trung tâm sản xuất thép của Nga tập trung ở miền Trung nước Nga, cách Viễn Đông xa hơn khoảng cách từ Viễn Đông đến Việt Nam. Như vậy, việc chuyên chở sắt thép từ các nhà máy này, qua Viễn Đông và về Việt Nam sẽ rất khó cạnh tranh được với các mặt hàng sắt thép tương tự đang lưu hành trên thị trường Việt Nam, là những sản phẩm ngành thép lo ngại cạnh tranh.

Vụ Thị trường Châu Âu – Bộ Công Thương khẳng định: Những lo ngại về việc ngành thép sẽ bị phá sản khi VCUFTA được ký kết là hoàn toàn không có căn cứ xác đáng.

Hiện VN đã kết thúc 6 phiên đàm phán Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Hải quan Bêlarút, Cadắcxtan và Nga. Dự kiến Hiệp định sẽ kết thúc đàm phán vào cuối năm nay.

Tuy nhiên, đáp lại thông tin này, ngày 14/9, VSA cho biết hiệp hội này không phải chỉ đưa ra đề nghị một số mặt hàng cần có lộ trình cắt giảm thuế mà đưa ra tới 41/167 mặt hàng mà VCUFTA cần có lộ trình giảm thuế chứ không phải về 0% ngay lập tức. VSA cho hay, Hiệp hội ủng hộ chủ trương ký kết VCUFTA nhưng phải trên cơ sở lợi ích cân bằng của các bên. Ngành thép VN mới được hình thành chưa lâu, năng lực còn rất yếu không thể cạnh tranh được với ngành thép của Nga, nên nếu áp thuế nhập khẩu 0% ngay từ 1/1/2015 là quá đột ngột, có nguy cơ dẫn tới phá sản nhiều DN.

Theo nhận định của ông Nguyễn Văn Sưa, Phó Chủ tịch VSA: “Các DN thép Việt hiện còn non trẻ, quy mô nhỏ nên giá thành sản phẩm cao, khó cạnh tranh với những nước có ngành thép lâu đời như Nga, Trung Quốc. Dù số mặt hàng cần bảo hộ không nhiều, nhưng đây đều là những mặt hàng chính các DN thép trong nước đang sản xuất, với 4 nhóm chính: Thép xây dựng, thép tấm cán nguội, thép ống hàn và kẽm mạ màu. Những mặt hàng này chiếm gần toàn bộ sản lượng các nhà máy trong nước, không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa, một số còn xuất khẩu”.

Về quãng đường vận chuyển thép từ Nga tới Việt Nam, theo lãnh đạo VSA ước tính phí vận chuyển thép Nga về Việt Nam chỉ khoảng 20 USD/tấn, bởi cảng cực Đông của Nga cách cảng Đại Liên (Trung Quốc) không xa.

Liên quan đến những diễn biến về ngành thép trong thời gian qua, GS.TS Đặng Đình Đào, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Phát triển (ĐH Kinh tế Quốc dân) cho rằng, sắt thép trong nước đã được bảo hộ quá lâu, sản phẩm đơn điệu, giá cao… giờ đã đến lúc cần xem xét lại.

Theo GS Đào, năm 2013, tổng sản lượng thép Việt Nam hơn 9,55 triệu tấn các loại, nhưng phải nhập 9,5 triệu tấn nguyên phụ liệu. GS Đào so sánh mức ưu đãi cho sắt thép không khác gì ngành sản xuất ô tô, xăng dầu, điện…

“Hiệp định TTP với 12 nước tham gia có GDP lên tới 27.477,93 tỷ USD, chiếm 38,55% GDP thế giới. Khối này có mức tăng trưởng 3,3%, kim ngạch thương mại hàng hóa chiếm tới 30% tổng trao đổi thương mại toàn cầu, hiện đang bước vào giai đoạn cuối của đàm phán cũng như cam kết của Việt Nam trong WTO về dỡ bỏ hàng rào thuế quan cũng sắp phải thực hiện. Đây là một sân chơi công bằng và minh bạch cho các ngành và các doanh nghiệp Việt Nam, từ đó đặt ra nhiều thách thức và cơ hội cho cả ngành thép Việt Nam.

Với một ngành mà trong năm 2014 theo kế hoạch của Nhà nước đặt ra cho sản xuất là 9,55 triệu tấn thép các loại, trong khi lại phải nhập khẩu tới 9,5 triệu tấn với kim ngạch gần 7 tỷ USD thì rõ ràng có rất nhiều việc phải làm trong thời gian tới”, GS Đặng Đình Đào nhấn mạnh.

Phương Linh

Tư Vấn Trực Tuyến